موسيقي ايراني

به قلم: علي ابوطالبي داريوش

           قسمت اول

شناخت انواع موسيقي ايراني

موسيقي ايراني شامل گستره ي پهناوري است كه بخشي از آن موسيقي دستگاهي و رديف موسيقي ايران است و سازهاي مختص به خود را دارد اما كل موسيقي ايران را شايد بتوان به سه بخش عمده تقسيم كرد: نخست موسيقي محلي ايران كه شامل چهار بخش كلي و هشت بخش فرعي مي شود. دوم موسيقي دستگاهي ايران كه شامل دستگاهها و آوازهايي است كه خود آوازها زير مجموعه ي دستگاهها هستند و سوم موسيقي خانقاهي يا دراويش كه مي توان گفت زير مجموعه ي همان موسيقي محلي ايران است. هر كدام از اين تقسيمات سازهاي مخصوص به خود را دارد كه در جاي خود به آن اشاره خواهد شد.

پس موسيقي ايراني عبارت است از:

1_موسيقي محلي

2_موسيقي دستگاهي

3_موسيقي خانقاه

نخست بخش محلي كه چهار قسمت كلي از موسيقي كشور را در بر مي گيرد:

1_موسيقي آذربايجان(آذربايجان و كردستان)

2_موسيقي بختياري و لرستان (چهارمحال و بختياري و لرستان)

3_موسيقي سيستان و بلوچستان(موسيقي شمال سيستان يعني بلوچستان و جنوب آن)

4_موسيقي خراسان(موسيقي شمال و جنوب خراسان)

دوم موسيقي دستگاهي كه شامل هفت دستگاه و پنج آواز زير مجموعه ي دستگاهها مي باشد .

معرفي دستگاهها :

1-    دستگاه شور 2- دستگاه ماهور

3-    دستگاه همايون 4- دستگاه نوا

5- دستگاه راست پنجگاه

6- دستگاه سه گاه

7- دستگاه چهار گاه

معرفي آوازها :

1-    آواز بيات ترك 2- آواز بيات اصفهان

3-آواز دشتي 4- آواز ابوعطا  5 - آواز افشاري

سوم موسيقي خانقاه و دراويش

موسيقي خانقاه نوعي از آهنگها و رنگهايي است كه بخش زيادي از آن همان مقامهاي  موسيقي محلي و رديف دستگاهي است و پيوند ديرينه اي با اعتقادات مردم چه پيش از اسلام و چه بعد از اسلام دارد .

اينك با توجه به تقسيم بندي انواع موسيقي در ايران بايد توجه داشت كه بخش عمده اي از فرهنگ ايراني متعلق به موسيقي ، آهنگها و شعرها است كه ريشه گسترده و تاريخي آن در بين مردم مي باشد و در اين راستا نيز تحقيقات گسترده اي بايد صورت پذيرد . آشنايي دقيق و درست از اين فرهنگ غني و ناب ايراني نياز به قلم فرسايي بسيار دارد كه اميد است با همكاري دوستان در آينده با بخشها و تقسيم بندي دقيق انواع موسيقي ايراني و سازهاي آن آشنايي بيشتري حاصل گردد و علاقمندان نيز بتوانند استفاده كافي و لازم را ببرند .

 علی ابوطالبی کرکوندی متولد ۱۳۶۲ اصفهان - شروع فعالیت هنری ۱۳۷۵ با ساز تمبک و در ادامه نوازندگی سه تار و ردیف موسیقی ایران به مدت ۵ سال و پژوهش درباره ی انواع موسیقی ایرانی.